Luật Đầu tư 2026: Những thay đổi quan trọng đối với nhà đầu tư nước ngoài

Việt Nam sẽ có những thay đổi đáng chú ý trong khung pháp lý về đầu tư và kinh doanh từ năm 2027.

Ngày 24/08/2026, Quốc hội ban hành Luật số 24/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (“Luật Đầu tư 2026”). Luật cơ bản có hiệu lực từ 01/03/2027, với một số quy định có hiệu lực sớm hơn từ 01/01/2027.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc cắt giảm 62 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi 14 ngành, nghề khác. Danh mục mới sẽ còn 137 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài đang có kế hoạch đầu tư, thành lập doanh nghiệp hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam, những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá ngành nghề kinh doanh, điều kiện tiếp cận thị trường, cấu trúc đầu tư và yêu cầu cấp phép.

Luật Đầu tư 2026 có gì mới?

Luật số 24/2026/QH16 sửa đổi Luật Đầu tư và thay thế Phụ lục IV – Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bằng một danh mục mới.

Việc sửa đổi nằm trong định hướng cải cách nhằm giảm các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính không còn cần thiết, đồng thời chuyển một số lĩnh vực từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo Chính phủ, việc cải cách dự kiến:

• Cắt giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh;
• Giảm khoảng 232 thủ tục hành chính;
• Giảm khoảng 175 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm; và
• Giảm khoảng 7.500 giờ tuân thủ mỗi năm.

Những thay đổi này cho thấy Luật Đầu tư 2026 không chỉ đơn thuần điều chỉnh số lượng ngành nghề có điều kiện, mà còn hướng tới việc đơn giản hóa môi trường đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam.

Những thay đổi chính của Luật Đầu tư 2026

Cắt giảm 62 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện nghĩa là gì?

Con số 62 ngành, nghề là một trong những điểm nổi bật nhất của Luật Đầu tư 2026.

Tuy nhiên, cần hiểu chính xác rằng 62 không đồng nghĩa với 62 ngành nghề đều bị xóa hoàn toàn khỏi danh mục.

Việc cắt giảm bao gồm nhiều hình thức như:

• Loại bỏ hoàn toàn một số ngành, nghề khỏi danh mục;
• Gộp một số ngành, nghề hiện có thành nhóm ngành rộng hơn;
• Thu hẹp phạm vi của một số ngành, nghề;
• Điều chỉnh cách mô tả và phân loại một số hoạt động.

Theo tài liệu đối chiếu, có 49 ngành, nghề được xác định là loại bỏ hoàn toàn khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các trường hợp gộp, đổi tên hoặc thu hẹp phạm vi không được tính vào nhóm 49 ngành này.

49 ngành, nghề được loại khỏi danh mục

Việc một ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục có nghĩa là hoạt động đó không còn phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh áp dụng chỉ vì được xếp vào nhóm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo khung pháp lý trước đây.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi quy định liên quan đến hoạt động đó đều được bãi bỏ. Các luật chuyên ngành khác vẫn có thể tiếp tục đặt ra giấy phép, tiêu chuẩn hoặc yêu cầu riêng.

Một số ngành, nghề được gộp và cơ cấu lại

Ngoài việc loại bỏ hoàn toàn một số ngành, nghề, Luật Đầu tư 2026 còn thay đổi cách phân loại một số nhóm hoạt động.

Lĩnh vực giáo dục

Một số hoạt động giáo dục trước đây được liệt kê thành các ngành, nghề riêng được cơ cấu lại thành nhóm rộng hơn, bao gồm hoạt động:

• Giáo dục mầm non;
• Giáo dục phổ thông;
• Giáo dục đại học; và
• Giáo dục thường xuyên.

Việc này làm giảm sự phân tách trong danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Hoạt động liên quan đến phương tiện bay không người lái

Các hoạt động như nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện bay không người lái cũng được cơ cấu lại theo nhóm rộng hơn.

Điều này cho thấy việc “cắt giảm 62 ngành, nghề” không chỉ đến từ việc xóa từng ngành nghề, mà còn từ việc hợp nhất và tái cấu trúc danh mục.

Một ngành, nghề kinh doanh có điều kiện mới được bổ sung

Luật Đầu tư 2026 không chỉ cắt giảm điều kiện.

Danh mục mới bổ sung “kinh doanh dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được cấp phép” vào nhóm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Ngành này được đưa vào danh mục mới nhằm tăng cường quản lý đối với các hoạt động liên quan đến xuất nhập cảnh, an ninh và dữ liệu cá nhân.

Điều này cho thấy định hướng của Luật không phải là bãi bỏ điều kiện một cách toàn diện, mà là loại bỏ những điều kiện được xem là không còn cần thiết và duy trì hoặc tăng cường quản lý đối với các lĩnh vực có rủi ro cao hơn.

Điều này có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư nước ngoài?

Đây là phần đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp có kế hoạch FDI tại Việt Nam.

Nhà đầu tư cần phân biệt giữa:

1. Ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Đây là những hoạt động mà doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện cụ thể theo quy định pháp luật.

Nếu ngành nghề được loại khỏi danh mục, các điều kiện áp dụng chỉ vì ngành nghề đó thuộc danh mục kinh doanh có điều kiện sẽ không còn áp dụng theo cơ chế cũ.

2. Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Việc một ngành nghề không còn là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện không có nghĩa nhà đầu tư nước ngoài đương nhiên được tự do đầu tư.

Nhà đầu tư nước ngoài vẫn cần kiểm tra các điều kiện tiếp cận thị trường, chẳng hạn:

• Tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài;
• Hình thức đầu tư;
• Phạm vi hoạt động;
• Yêu cầu về đối tác Việt Nam; và
• Các điều kiện khác theo pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế áp dụng.

Đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau và cần được đánh giá độc lập.

3. Điều kiện theo pháp luật chuyên ngành

Một hoạt động có thể không còn thuộc danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư nhưng vẫn chịu sự điều chỉnh của luật chuyên ngành.

Do đó, nhà đầu tư không nên chỉ kiểm tra Danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện mà cần xem xét toàn bộ quy định áp dụng cho hoạt động dự kiến thực hiện.

Luật mới có giúp nhà đầu tư nước ngoài xin IRC dễ hơn không?

Không thể kết luận như vậy một cách tự động.

Việc cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện có thể làm giảm một số yêu cầu pháp lý đối với một số hoạt động, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) sẽ được đơn giản hóa.

Đối với một dự án FDI, nhà đầu tư vẫn cần xem xét theo chuỗi:

Hoạt động kinh doanh → Điều kiện tiếp cận thị trường → Cấu trúc đầu tư → IRC → ERC → Giấy phép chuyên ngành → Tuân thủ trong quá trình hoạt động

Tác động thực tế của Luật Đầu tư 2026 sẽ phụ thuộc vào ngành nghề, cấu trúc đầu tư và mục tiêu dự án cụ thể.

Quy định chuyển tiếp đối với doanh nghiệp đang hoạt động

Luật cũng đưa ra các quy định chuyển tiếp đối với những hoạt động không còn thuộc danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Từ thời điểm quy định mới có hiệu lực, tổ chức, cá nhân có thể thực hiện hoạt động đó mà không phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh trước đây áp dụng do ngành nghề thuộc danh mục có điều kiện.

Đối với giấy phép, giấy chứng nhận hoặc các văn bản tương tự đã được cấp, doanh nghiệp có thể tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn nếu có nhu cầu, theo quy định chuyển tiếp.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý đối với doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đang trong quá trình chuẩn bị hồ sơ cấp phép khi Luật mới có hiệu lực.

Nhà đầu tư nên chuẩn bị gì trước ngày 01/03/2027?

Đối với các nhà đầu tư đang lên kế hoạch vào Việt Nam trong năm 2027, giai đoạn trước khi Luật có hiệu lực là thời điểm phù hợp để rà soát lại kế hoạch đầu tư.

Rà soát ngành nghề dự kiến

Xác định chính xác các hoạt động mà doanh nghiệp dự kiến thực hiện tại Việt Nam.

Kiểm tra danh mục mới

Đối chiếu hoạt động dự kiến với danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện áp dụng từ ngày 01/03/2027.

Kiểm tra riêng điều kiện tiếp cận thị trường

Nếu là nhà đầu tư nước ngoài, cần đánh giá riêng các điều kiện về tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư và phạm vi hoạt động.

Rà soát cấu trúc đầu tư

Nhà đầu tư có thể xem xét lại:

• Cơ cấu sở hữu;
• Hình thức đầu tư;
• Ngành nghề đăng ký;
• Vốn đầu tư;
• Mục tiêu dự án; và
• Chiến lược xin giấy phép.

Xem xét thời điểm triển khai

Đối với những dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị, ngày 01/03/2027 có thể là một yếu tố cần cân nhắc khi quyết định thời điểm nộp hồ sơ và triển khai dự án.

Vì sao thay đổi này đáng chú ý đối với kế hoạch đầu tư năm 2027?

Điểm đáng chú ý của Luật Đầu tư 2026 không chỉ nằm ở con số 62 ngành, nghề được cắt giảm.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, câu hỏi quan trọng hơn là:

Những thay đổi này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động và cấu trúc đầu tư cụ thể của doanh nghiệp tại Việt Nam?

Đối với một dự án mới, việc rà soát sớm có thể giúp nhà đầu tư xác định những yêu cầu nào vẫn còn áp dụng và liệu chiến lược market entry có cần điều chỉnh hay không.

Đối với doanh nghiệp FDI đang hoạt động, việc rà soát danh mục mới cũng có thể giúp xác định liệu một số hoạt động hiện tại có thuộc nhóm được thay đổi hay không.

Vì vậy, Luật Đầu tư 2026 đặc biệt đáng chú ý đối với các doanh nghiệp đang chuẩn bị đầu tư hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam trong năm 2027 và những năm tiếp theo.

Góc nhìn từ LTS

Từ góc độ thực tiễn, LTS cho rằng giá trị lớn nhất của Luật Đầu tư 2026 không chỉ nằm ở việc giảm số lượng ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, mà ở tác động của những thay đổi này đối với chiến lược gia nhập và mở rộng thị trường của từng nhà đầu tư.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài đang chuẩn bị dự án tại Việt Nam, việc rà soát sớm hoạt động kinh doanh dự kiến, điều kiện tiếp cận thị trường và yêu cầu cấp phép trước tháng 03/2027 có thể giúp xác định những thay đổi pháp lý cần lưu ý.

Đặc biệt, với các dự án dự kiến triển khai trong năm 2027, việc cập nhật sớm khung pháp lý mới có thể hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp hơn về cấu trúc đầu tư, chiến lược cấp phép và tiến độ triển khai dự án.

Kết luận

Luật số 24/2026/QH16 đánh dấu một bước thay đổi đáng chú ý trong quá trình cải cách môi trường đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam.

Từ ngày 01/03/2027, danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện sẽ được thu gọn và cơ cấu lại, đồng thời một số ngành nghề tiếp tục được điều chỉnh hoặc bổ sung điều kiện.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc mọi yêu cầu khi gia nhập thị trường đều được loại bỏ. Điều kiện tiếp cận thị trường, thủ tục đầu tư và các quy định chuyên ngành vẫn cần được xem xét cùng với khung pháp lý mới.

Đối với các doanh nghiệp đang chuẩn bị đầu tư hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam trong năm 2027, việc hiểu và rà soát những thay đổi này trước khi Luật có hiệu lực sẽ giúp có cơ sở rõ ràng hơn để xây dựng cấu trúc đầu tư và chiến lược tuân thủ phù hợp.

Disclaimer

Bài viết này được cung cấp nhằm mục đích thông tin và tham khảo chung, không cấu thành ý kiến hoặc tư vấn pháp lý. Việc áp dụng pháp luật và thủ tục liên quan có thể khác nhau tùy thuộc vào từng loại giấy tờ, hoàn cảnh cụ thể, cũng như quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có liên quan.

Để được tư vấn phù hợp với trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ LTS LAW FIRM để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý.

LTS LAW FIRM

Floor 6, 520 Cach Mang Thang Tam
Nhieu Loc Ward, Ho Chi Minh City, Vietnam
Tel: (+84) 965 000 524
Email: contact@lts.com.vn

Working hours: Monday – Friday, 8 AM – 6 PM VNT